پاسگاه2026-10-09T08:32:58+00:00https://www.pasgah.org/احسان چهریداستان کامل فتح ایران توسط اعراب2026-10-09T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8این متن یک روایت داستانیِ بلند از روند فتح ایران در دورهٔ ساسانی است؛ یعنی سقوط تدریجی حکومت، نبردهای بزرگ مثل قادسیه، فروپاشی شهرهای مهم، و سرانجام مرگ یزدگرد سوم.
جهانِ در آستانهٔ فروپاشی
ایرانِ ساسانی در دهه‌های پایانی عمر خود، همچون پهلوانی بود که هنوز قامتش بلند است، اما زخم‌های پنهان، استخو...جنگ قادسیه؛ روایت نبرد ایران ساسانی و سپاه مسلمانان2026-10-09T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/qadisiyyahجنگ قادسیه یکی از سرنوشت‌سازترین رویارویی‌های نظامی تاریخ است که در میانه دهه ۶۳۰ میلادی میان سپاه مسلمانان عرب به فرماندهی خلافت راشدین و ارتش امپراتوری ساسانی رخ داد. این نبرد در منطقه‌ای به نام قادسیه، در حاشیه غربی رود فرات و در نزدیکی شهر باستانی حیره، در مرز میان دشت‌های حاصلخیز عراق و صحرا...معروف‌ترین دیکتاتورهای جهان؛ فهرست ۱۵ رهبر مستبد تاریخ2026-09-28T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86در طول تاریخ، برخی رهبران با تمرکز قدرت در دست خود، حذف مخالفان، کنترل رسانه‌ها و استفاده از ارتش و نیروهای امنیتی، حکومت‌هایی استبدادی ایجاد کرده‌اند. بسیاری از این رهبران با جنگ، کشتار، سرکوب سیاسی، تبعید اجباری و نقض گسترده حقوق بشر شناخته می‌شوند.
کریم سنجابی: از ایل سنجابی تا وزارت خارجه ایران2026-09-20T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/karim-sanjabiکریم سنجابی در یازدهم سپتامبر ۱۹۰۵ (شهریور ۱۲۸۴) در کرمانشاه، در خانواده‌ای کرد و از تیره سران ایل سنجابی به دنیا آمد. پدرش قاسم‌خان سردار ناصر، از رؤسای ایل کرد سنجابی بود. ایل سنجابی در منطقه ماهیدشت کرمانشاه سکونت داشت و از ایلات کهن کرد غرب ایران به شمار می‌رفت. کریم سنجابی از همان آغاز زندگی...زرتشت در زمان کدام پادشاه بود؟ احکام دین زرتشت چیست؟2026-09-19T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/zartoshtتعیین دقیق زمان زندگی زرتشت سپیتمان یکی از بحث‌های پیچیده و مورد اختلاف در مطالعات ایران باستان است. منابع گوناگون، تاریخ‌هایی متفاوت از سده‌های پیش از میلاد را برای او ذکر کرده‌اند. با این حال، یک روایت سنتی و رایج، زندگی او را در سده هفتم و ششم پیش از میلاد قرار می‌دهد و او را همزمان با یک پادش...عیسی مسیح اهل کجا بود و در کجا متولد شد؟2026-09-17T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/jesusپرسش درباره زادگاه و محل رشد عیسی مسیح یکی از مباحث بنیادین در مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی ادیان است. متون مسیحی، به‌ویژه اناجیل متی و لوقا، عیسی را در بیت‌لحم متولدشده و در ناصره پرورش‌یافته معرفی می‌کنند. با این حال، پژوهش‌های تاریخی و کاوش‌های باستان‌شناختی دو قرن اخیر تصویری پیچیده‌تر و لای...مقایسه کامل دوران قاجار و پهلوی2026-09-15T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/207دوران قاجار (۱۷۷۹–۱۹۲۵) و پهلوی (۱۹۲۵–۱۹۷۹) دو سلسله‌ای هستند که سرنوشت ایران مدرن را شکل دادند. قاجارها پس از یک دوره هرج‌ومرج طولانی به قدرت رسیدند و با میراثی از ضعف ساختاری و نهادهای پراکنده مواجه بودند. پهلوی‌ها اما با اتکا به ارتش و بوروکراسی متمرکز، تلاش کردند تا کشوری مدرن و مقتدر بسازند....داستان کامل سقوط شاهنشاهی ساسانی و چگونگی ورود اسلام به ایران2026-09-15T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/206شکست ایران در برابر اعراب مسلمان و فروپاشی شاهنشاهی ساسانی، یکی از نقاط عطف تاریخ جهان است که پیامدهای آن تا امروز ادامه دارد. این فرآیند نه یک رویداد ناگهانی، بلکه حاصل برهم‌کنش عوامل متعددی بود: فرسودگی ویرانگر جنگ‌های بیست‌وپنج‌ساله با بیزانس، هرج‌ومرج ساختاری در نظام سیاسی ساسانی، شکاف میان ا...تاریخچه تلخ مرزهای ایران در قرن نوزدهم2026-08-30T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/205ایرانِ هخامنشی تا قاجار
زندگینامه محمدرضا پهلوی: از تاج‌گذاری تا مرگ2026-07-23T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/mohammadreza-pahlaviمحمدرضا پهلوی، دومین و آخرین پادشاه دودمان پهلوی در ایران بود که دوران حکومتش با تحولات گسترده سیاسی، اجتماعی و اقتصادی همراه شد و در نهایت با وقوع انقلاب اسلامی به پایان رسید. او که پس از کناره‌گیری اجباری پدرش رضا شاه در جریان اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ به سلطنت رسید، در طول ۳۷ سال حکومت، نقش ب...جنایات ناپلئون بناپارت2026-07-23T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/98ناپلئون بناپارت، که اغلب به عنوان یک نابغه نظامی و اصلاحگر بزرگ از او یاد می‌شود، چهره‌ای به شدت دوگانه در تاریخ دارد. در پسِ پرده فتوحات درخشان و قانون‌نامه مشهور، ردّ پای سیاه مجموعه‌ای از جنایات، سرکوب‌ها و تصمیم‌های فاجعه‌باری به چشم می‌خورد که هزینه انسانی سنگینی را بر ملت‌های اروپا و فراسوی...بزرگترین فاتحان تاریخ: از کوروش تا چنگیز، چه کسی تاج پادشاه جهان را بر سر دارد؟2026-07-14T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/recordآیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که اگر تمام فرمانروایان تاریخ در یک میدان گرد هم می‌آمدند، بزرگترین فاتحان تاریخ چه کسانی بودند؟ این پرسشی نیست که تنها به کتاب‌های تاریخی محدود شود؛ بلکه ذهن کنجکاو بشر همیشه به دنبال سنجش عظمت و قدرت بوده است. در این جستجو، ما نه تنها به دنبال فتح سرزمین‌ها، ب...سخنان عجیب نیکولا تسلا2026-07-13T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/16نیکولا تسلا بدون شک یکی از نابغه‌ترین و در عین حال مرموزترین شخصیت‌های تاریخ علم است. ذهن بی‌قرار و رویاهای دور و درازش باعث می‌شد گاهی اظهاراتی کند که برای هم‌عصرانش عجیب، غیرممکن یا حتی دیوانه‌وار به نظر می‌رسید.
دیوید هیوم کیست؟ سفری به ذهن ویرانگر فیلسوف تجربه‌گرا و شکاک2026-07-07T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%85تصور کنید کتابی در باب ماهیت انسان می‌نویسید و انتظار دارید همچون یک رسالهٔ ریاضی با استقبال روبرو شود، اما به قول خودتان «از چاپخانه مُرده متولد می‌شود». این سرگذشت رساله‌ای در باب طبیعت آدمی، اثر دیوید هیوم، یکی از بزرگترین فیلسوفان تاریخ اسکاتلند است. هیوم نه فقط یک فیلسوف، که یک تاریخ‌نگار و ...جان لاک؛ پدر لیبرالیسم و فیلسوفی که ذهن شما را یک لوح سفید می‌دانست2026-07-07T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A7%DA%A9تصور کنید در قرنی زندگی می‌کنید که پادشاهان ادعا می‌کنند قدرتشان را مستقیماً از خدا گرفته‌اند و مردم رعایایی هستند که حق هیچ گونه پرسش و اعتراضی ندارند. در چنین فضای آکنده از جزم‌اندیشی سیاسی و مذهبی، فیلسوفی ظهور کرد که شجاعانه اعلام نمود مشروعیت هر حکومتی از رضایت مردم نشأت می‌گیرد، نه از آسمان...چرا تخت جمشید بازسازی نمی‌شود؟ بررسی چالش‌های علمی، حقوقی و اخلاقی2026-07-06T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AFتصورش برای هر ایرانی دلنشین است: بار دیگر ستون‌های سر به فلک کشیده تخت جمشید برافراشته شوند، نقش‌برجسته‌های رنگ و رو رفته جان بگیرند و شکوه کاخ‌های هخامنشی در هیبت نخستین خود رخ بنمایانند. این یک رؤیای جمعی است، اما در پس این تصویر فریبنده، واقعیتی پیچیده و چندلایه نهفته است. چرا تخت جمشید بازساز...علت ساخت تخت جمشید چه بود؟ کالبدشکافی یک شکوه اساطیری2026-07-06T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AFتصور کنید در دل کوه‌های خشک و مرتفع جنوب ایران، در دشتی وسیع به نام مرودشت، ناگهان با مجموعه‌ای از سکوها، کاخ‌ها و ستون‌های سر به فلک کشیده روبرو می‌شوید که نه تنها مقیاس ساختشان حیرت‌انگیز است، بلکه هر میلی‌متر از سنگ‌هایشان روایتی از قدرت، هنر و معنویت را فریاد می‌زند. ما این مجموعه را تخت جمشی...خلاصه کتاب پاسخ به تاریخ اثر محمدرضا پهلوی2026-07-02T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AEکتاب پاسخ به تاریخ آخرین روایت محمدرضا پهلوی از دوران سلطنت خود است؛ متنی که در تبعید، پس از سقوط حکومت پهلوی در سال ۱۳۵۷ نوشته شد. شاه در این کتاب تلاش می‌کند:
تاریخ ایران؛ از تمدن ایلام تا جمهوری اسلامی2026-06-20T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/iranایران، سرزمینی که نامش در کهن‌ترین سنگ‌نوشته‌های جهان با افتخار نقش بسته، نه‌تنها یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های بشری را در خود جای داده، بلکه همواره به عنوان پل ارتباطی میان شرق و غرب، نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری فرهنگ و سیاست جهانی ایفا کرده است. این مقاله تلاش دارد تا در سفری زمان‌وار، از دل خاک‌های ...چرا رضاشاه تبعید شد؟ راز اشغال ایران در جنگ جهانی دوم2026-06-17T00:00:00+00:00https://www.pasgah.org/blog/204رضاشاه پهلوی بنیانگذار سلسله پهلوی بود که با اصلاحات گسترده تلاش کرد ایران را مدرن کند. او در سال‌های سلطنت خود راه‌آهن سراسری ساخت، ارتش نوین ایجاد کرد و بسیاری از نهادهای مدرن را پایه‌گذاری نمود. با این حال در شهریور ۱۳۲۰ و در میانه جنگ جهانی دوم، او مجبور به کناره‌گیری از قدرت شد و تبعید گردید.